Dat overgewicht zoveel meer voorkomt dan vroeger, wordt toegeschreven aan zowel invloeden van de omgeving als van de leefstijl (voeding en beweging).
Hoe vaak eten?
Uit sommige onderzoeken blijkt dat mensen die gedurende de dag meerdere kleine maaltijden eten, slanker zijn dan mensen die het houden bij drie maaltijden. Bij deze onderzoeken ging het om een gelijke hoeveelheid energie die over meerdere maaltijdmomenten werd verdeeld. Aan de andere kant blijkt juist dat vaker eten, en vooral snacken, ertoe leidt dat er meer calorieën worden opgenomen.
Vooral mensen met een lage Body Mass Index (BMI) en mensen die heel actief zijn, neigen naar veel eetmomenten per dag. Het gaat daarbij om mensen die veel energie nodig hebben, zoals jonge mannen. Het is gemakkelijker die energie binnen te krijgen met meerdere kleine maaltijden (een paar boterhammen) dan met enkele grote (tien boterhammen in één keer). Oudere mannen, vrouwen en mensen met overgewicht houden hun gewicht daarentegen waarschijnlijk gemakkelijker op peil door vast te houden aan drie maaltijden per dag.
Ontbijt
In alle gevallen is regelmaat van belang. Onregelmatig eten, bijvoorbeeld door maaltijden over te slaan, lijkt het risico op overgewicht te vergroten. Zo hebben mensen die niet ontbijten een grotere kans op overgewicht dan mensen die dat wel doen. Het overslaan van het ontbijt lijkt samen te gaan met een ongezonde leefstijl (weinig beweging, roken, hoger alcoholgebruik). Laat op de avond eten is een risicofactor voor overgewicht wanneer de tijd tussen lunch en avondmaaltijd wordt overbrugd met tussendoortjes die veel calorieën leveren, zonder dat er bij de maaltijd minder wordt gegeten.
Frisdrank en andere tussendoortjes
Nu eten we veel meer tussendoortjes, snacks en snoep dan vroeger. Ook frisdrank is nu heel populair. Dat meer mensen overgewicht hebben, lijkt zeker te maken hebben met het feit dat frisdrank met suiker zo populair geworden is. Frisdrank geeft niet of nauwelijks een verzadigd gevoel als er verder niets bij wordt gegeten. Het kan de maag snel passeren. Zo levert frisdrank energie zonder dat er op andere energiebronnen wordt bezuinigd. Uit onderzoek blijkt dat je door veel frisdrank een grotere kans hebt op overgewicht. Dat geldt waarschijnlijk ook voor het drinken van veel vruchtensap.
Alcohol
Vooral jongeren gebruiken steeds meer alcohol. Alcohol is niet goed om op gewicht te blijven. Uit onderzoek blijkt dat de energie uit alcohol doorgaans boven op de energie uit de normale voeding komt. Dat betekent dat de meeste mensen meer calorieën binnenkrijgen als ze meer alcohol drinken. Als dat leidt tot meer calorieën dan het lichaam nodig heeft, neemt het risico op dik worden toe. Deze extra calorieën worden bovendien vooral als buikvet opgeslagen, wat extra risico’s oplevert voor de gezondheid.
Portiegrootte
De porties eten en drinken zijn de laatste jaren steeds groter geworden. Ook daardoor is er steeds meer overgewicht.
Portie in verhouding tot energie
In het algemeen is een portie eten of drinken met weinig energie, groter dan die van eten of drinken met veel energie. Zo is een portie groente normaal gesproken groter dan een portie vlees. Maar over het algemeen worden alle porties steeds groter. Vooral snacks en andere producten die per gewichtseenheid veel energie leveren. Uit onderzoek in Amerika is bekend dat hoe groter de portie, hoe meer kans op overgewicht. Geen wonder, want een grote zak chips of een grote reep chocolade gaat net zo goed op als een kleine. Ook in Nederland.
Buitenshuis eten
Veel Nederlanders eten regelmatig buiten de deur. Maaltijden die buiten de deur worden gegeten, bevatten vaak meer energie en minder voedingsvezel dan maaltijden thuis. Daarom kan veel buitenshuis eten leiden tot overgewicht.
Bedrijfsrestaurant
Als er buitenshuis wordt gegeten, gebeurt dat vaak in het bedrijfsrestaurant: vijfendertig tot veertig procent van de Nederlandse werknemers neemt zijn lunch in een bedrijfsrestaurant. Gemiddeld levert een lunch in het bedrijfsrestaurant anderhalf keer meer energie dan een gemiddelde lunch. Dat komt vooral doordat er in het bedrijfsrestaurant meer wordt gesnackt: twintig keer meer dan gemiddeld.